Ken je dat? Je kindje valt rustig in slaap, niks aan de hand, maar wordt in de avond ineens krijsend wakker. Bijna ontroostbaar. Misschien lukt het om je kindje rustig te krijgen als je hem oppakt, maar het kan ook zijn dat je kindje in je armen blijft krijsen. Wat is er aan de hand?
Ik leg het je graag uit!
Elk mens heeft een autonoom zenuwstelsel (AZS) dat bepaalt hoe het lichaam reageert op prikkels. Het zenuwstelsel is ook de sleutel als het gaat om slaap en gedrag. Het zenuwstelsel heeft veel energie nodig om alle nieuwe prikkels (zintuiglijk, emotioneel en fysiek) te verwerken tijdens grote ontwikkelingen. Dit kan soms moeilijk zijn, omdat het kind nog niet volledig in staat is om die prikkels zelf te reguleren.
Dit zenuwstelsel bestaat uit twee belangrijke delen:
- Het sympathische zenuwstelsel (actie-modus) – Dit is het gaspedaal van het lichaam. Het zorgt ervoor dat we alert en klaar voor actie zijn. Bij stress of prikkels schiet dit systeem in werking: hartslag omhoog, ademhaling sneller, energie komt vrij. Perfect voor wanneer je moet reageren op iets spannends!
- Het parasympatische zenuwstelsel (rust-modus) – Dit is de rem. Het helpt het lichaam ontspannen, herstellen en in slaap vallen. Hier wil je kindje ’s avonds en ‘s nachts in terechtkomen om goed te kunnen slapen.
Maar… als het zenuwstelsel moeite heeft om te schakelen van ‘aan’ naar ‘uit’, kan dat voor slapeloze nachten zorgen.
>Blijft je kindje ’s avonds huilen of onrustig wakker worden? In de gids Gevoelige kindjes en slapen vind je concrete handvatten voor:
-
aanhoudend huilen in de avond
-
onrustig wakker worden na inslapen
-
en bedtijdmomenten die steeds opnieuw spanning geven
Praktisch, liefdevol en afgestemd op gevoelige kinderen.<
Sommige kinderen slapen prima in, maar worden na een paar slaapcycli onrustig. Ze lijken in paniek, willen troost of hulp, en kunnen niet zelf verder slapen. Dit heeft vaak te maken met:
- Overprikkeling – Kindjes verwerken overdag ontzettend veel indrukken. Als het zenuwstelsel ’s nachts nog actief is, kan het moeilijker zijn om diep te slapen. Dit zie je vaak bij gevoelige of drukke kindjes.
- Onverwerkte emoties – Als er overdag veel is gebeurd (nieuwe situaties, spannende dingen, veel prikkels), kan het zijn dat deze emoties er ‘s nachts uitkomen. Het zenuwstelsel blijft dan in een lichte alarmstand staan.
- Slapen is loslaten – En loslaten is spannend. Vooral tussen de 8-19 maanden, een leeftijd waarin baby’s en dreumesen grote ontwikkelingssprongen maken. Het zenuwstelsel is in volle ontwikkeling en soms is jouw nabijheid dan nog nodig om de overstap naar ontspanning te maken.
- Slaapcyclus-verandering – Kinderen slapen in kortere cycli dan volwassenen. Soms worden ze nét wakker uit een cyclus en lukt het niet om zelfstandig weer in slaap te komen.
Hoe kun je helpen? Gelukkig kun je je kindje ondersteunen:
Creëer voorspelbaarheid – Een voorspelbaar bedtijdritueel helpt het zenuwstelsel alvast om in de rust-modus te komen. Begin hier beneden al mee.
Is je kindje nog erg druk: Plan dan nog een ontlaad moment in zoals wandelen, dansen, stoeien, verstoppertje.
Is je kindje al jengelig of moe: Knuffel je kindje, lees een boekje beneden, maak een puzzel, doe een paar druppels van een rustgevende essentiële olie in de diffuser zoals deze.
Neem hier ongeveer 10-15 minuten de tijd voor en ben echt aanwezig. Zet de tv uit en leg je telefoon weg.
Zorg voor een donkere en rustige slaapkamer – Een donkere en rustige slaapkamer helpt het zenuwstelsel om makkelijker in de rust-modus (parasympatisch zenuwstelsel) te komen. Fel licht en omgevingsgeluiden kunnen juist prikkels geven die het brein alert houden.
Een rood nachtlampje kan soms wel helpen als je kindje bang is maar een donkere kamer is vaak een.
Zorg voor geborgenheid als dat nodig is – Baby’s en jonge kinderen zijn biologisch geprogrammeerd om nabijheid te zoeken. Als een kindje wakker wordt en zich alleen voelt, kan het zenuwstelsel in een alarmstand schieten. Jouw aanwezigheid werkt als een ‘veiligheidsanker’.
Ondersteun zelfregulatie – Je kindje leert beetje bij beetje hoe hij zichzelf kan kalmeren. Als je kindje gewend is om een hand vast te houden, kun je langzaam de fysieke nabijheid afbouwen door de hand terug te trekken als je kindje rustig is en veel te troosten met je stem.
Blijf zelf rustig – Jouw energie werkt als een spiegel voor je kindje. Hoe rustiger jij blijft, hoe beter je kindje zich ook kan ontspannen.
Ademhaling en aanraking – Diepe, ritmische ademhaling terwijl je kindje tegen je aan ligt, helpt om het zenuwstelsel te kalmeren.
Wat als je kindje na 10 minuten al wakker wordt?
Als je kindje na 10 minuten onrustig wordt en moeilijk weer in slaap valt, kan het te maken hebben met de overgang van de lichte slaap naar de diepe slaapfase. Het zenuwstelsel heeft moeite om in de diepe slaap te blijven als het overprikkeld of gestrest is.
Wat kun je doen? Probeer niet te veel in te grijpen en geef je kindje de ruimte om zelf weer in slaap te vallen of rustig te worden. Je zou er voor kunnen kiezen om ernaast te gaan zitten en te trosten met je stem. Af en toe aanraken mag natuurlijk ook, dit kun je steeds wat meer afbouwen als dat nodig is. Een handige manier is het implementeren van “comfort in plaats van constant ingrijpen”. Soms helpt het al als je zelf rustig blijft, zich niet gelijk druk maakt, en het kind in bed gerust stelt door een zacht woord of aanraking.
Het is volkomen normaal als je kindje nog hulp nodig heeft bij het reguleren van zijn zenuwstelsel. Dit is een leerproces, net als lopen en praten. Met liefdevolle ondersteuning zal je kindje steeds beter leren schakelen tussen actie en rust!!
Kom je er zelf niet uit? Tijdens een kort slaapadvies gesprek van 30 minuten kan ik je vaak al goed op weg helpen door samen een plan van aanpak te maken. Wil je hier meer over weten? Stuur me gerust een mailtje naar hello@thenewsleepcoach.nl
Liefs Janine